Vance’ın basın toplantısında öne çıkan noktalar:
ABD Başkan Yardımcısı James David (JD) Vance, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında İran ile süren gerilime ilişkin net mesajlar verdi. Vance, ABD yönetiminin İran’ın ticari gemilere saldırılarının küresel enerji piyasaları üzerindeki etkisini yakından izlediğini belirtti ve önlemlerinin hem kısa hem de orta vadede arzı güvence altına almaya yönelik olduğunu söyledi.
Vance, eski Başkan Biden yönetimine yönelik eleştirisinde, stratejik petrol rezervlerinin o dönemde fiyatları düşürmek amacıyla tüketildiğini savundu. Ayrıca, "Şimdi ABD için 65 milyar dolarlık yeni bir petrol rezervi oluşturuyoruz" diyerek Venezuela ile varılan anlaşmanın amacını açıkladı.
Venezuela anlaşmasının enerji piyasalarına etkisi:
Başkan Yardımcısı, Venezuela’ya giren Amerikan özel şirketlerinin büyük miktarda petrol geliri elde edebileceğini ve bunun dünya petrol piyasalarında arzı artırarak Amerikan tüketicilerinin maliyetlerini düşüreceğini söyledi. Vance, bu anlaşmanın aynı zamanda Venezuela halkına da önemli gelir sağlayacağını vurguladı.
Soru üzerine akaryakıt fiyatlarının düşüş zamanına ilişkin değerlendirmesinde Vance, "Fiyatların şu anda bu kadar yüksek olmasının nedeni, İranlıların ticari gemilere ateş açmasıdır" ifadesini kullandı. Bu çıkış, Washington’ın bölgedeki güvenlik önlemlerini enerji güvenliğiyle doğrudan ilişkilendirdiğinin altını çiziyor.
Hürmüz Boğazı ve güvenlik stratejisi:
Vance, Hürmüz Boğazı’nda güvenliğin sağlanmasının ABD açısından birincil öncelik olduğunu belirtti; "İranlılar ticari gemilere ateş açtığında bazı gemiler boğazdan geçmek istemiyor. Yine de çok sayıda gemi geçti" dedi ve geçen gün Hürmüz’den geçen petrol miktarını 15 milyon varil olarak paylaştı.
Vance, ABD’nin dünya enerji piyasalarının arzını güvence altına alma kapasitesine sahip tek ülke olduğunu iddia ederek iki alternatif sundu: Bölgeden çekilme ve bunun küresel enerji piyasalarında yıkıcı sonuçları olması ya da İran’ın saldırılarını engellemek için gereken adımları atma. Vance, "Çabalarımız olmasaydı, fiyatlar çok daha yüksek olabilirdi" dedi ve ABD müdahalelerinin piyasaları istikrara kavuşturduğunu savundu.
Vance, İran’ın saldırılarının bölgedeki kapasitesini kaybettiğini de öne sürdü: "Üç ay öncesine dönerseniz, İran’ın tehditleri altında boğazdan çıkan petrol ve doğal gaz miktarı neredeyse sıfırdı. Şimdi ise neredeyse çatışma başlamadan önceki seviyeye döndü" diyerek İran’a uyarıda bulundu: "İranlılara tavsiyem, çıldırmış gibi davranmayı ve ticari gemilere ateş açmayı bırakmalarıdır."
Seçenekler, ittifaklar ve diplomasi:
Vance, İran’a karşı ellerinde birçok aracın bulunduğunu açıkça ifade etti: "İran’a karşı elbette başka birçok araç da var. Başkan bunların bazılarını kullanacak, bazılarını ise kullanmayacak. Önümüzdeki aylar ve yıllarda nasıl hareket edeceğimizi detaylandırmayacağım" diyerek seçeneğin çokluğuna işaret etti. Vance, ekonomik baskı, askeri baskı, diplomatik baskı ve gizli operasyonları Başkan’ın araçları arasında sıraladı.
İran ile diyalog konusunda ise Vance, Başkan’ın pozisyonunu aktardı: "Başkan son derece açık konuştu. İran ile görüşmüyoruz ve ticari gemilere ateş açmayı bırakmadığı sürece görüşmeyeceğiz". Ayrıca operasyonlar için yapay bir takvim belirlemeyeceklerini vurguladı.
Vance, bölgesel işbirliğinin altını çizdi; Çin’in sorumlu davrandığını söyleyerek, Türkiye, Azerbaycan, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Körfez’deki diğer ülkelerin de Washington ile birlikte hareket ettiğini belirtti. "Arap ülkeleri ve Avrupa’dakiler dahil, birçok ülke bunun için bize adeta yalvarıyor" ifadesiyle, özellikle Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin uluslararası bir öncelik olduğunu savundu.
Sivil kayıplar, soruşturmalar ve ilke farklılığı:
Vance, İran’da bildirilen düğün töreni saldırısı haberlerine ilişkin soruşturma yürütüldüğünü söyledi ve ABD’nin sivilleri hedef almadığı ilkesini vurguladı: "Devrim Muhafızları’nın aksine, ABD çatışmalarda sivilleri hiçbir zaman hedef almaz. Bunu hiçbir zaman yapmayacağız, geçmişte de bunu yapmadık." Vance, hata olması durumunda soruşturma ve ders çıkarma mekanizmalarının işletileceğini belirtti.
Kapanışta Vance, şu anda "aktif" bir savaş durumu olmadığını, zaman zaman gerilimlerin yeniden alevlenebildiğini ve nihai olarak İran’ın gemilere ateş açmayı bırakmasının sonuca etkili olacağını yineledi: "Şu anda aktif bir çatışma yok" dedi ve sonuçların İran’ın davranışlarına bağlı olduğunu vurguladı.
Vance’ın açıklamaları, Washington’ın askeri, ekonomik ve diplomatik araçları aynı anda devreye alma kapasitesine sahip olduğunu iddia eden bir güvenlik-diplomasi kombinasyonunun sürdüğünü ortaya koyuyor. Venezuela ile enerji adımları, Hürmüz Boğazı’ndaki operasyonel önlemler ve çok uluslu işbirliği, Vance’a göre küresel enerji piyasalarının çöküşünü önlemek için birlikte yürütülen unsurlar olarak öne çıkıyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile devam eden gerilime ilişkin yaptığı açıklamada, "İran’a karşı elimizde elbette başka birçok araç da var. Başkan bunların bazılarını kullanacak, bazılarını ise kullanmayacak" dedi.
